Pozostajesz z mężem we wspólnocie majątkowej, a małżeństwem jesteście od dziesięciu lat. Prowadzisz działalność gospodarczą w postaci spółki z o.o. osiągając dochód na poziomie 45.000 zł na rękę miesięcznie, zaś mąż jest zatrudniony na podstawie umowy o pracę i zarabia 4.000 zł na miesiąc. Co naturalne, wobec takiej dysproporcji majątkowej, chcesz się zabezpieczyć na wypadek zdrady męża. Nurtuje Cię też pytanie, jak będzie wyglądał podział Waszego majątku po rozwodzie?

Cóż, problemy te są niewątpliwie ważkie, jednak na początek zajmijmy się zagadnieniem…

Czy zdrada małżeńska stanowi podstawę rozwodu i uznania winy?

Musisz wiedzieć, że zgodnie z obowiązującymi przepisami, małżonkowie są zobowiązani do zachowania wobec siebie wierności małżeńskiej. Polega ona przede wszystkim na ich fizycznej i duchowej wspólności, z całkowitym wykluczeniem udziału osób trzecich. Tym samym, poprzez dopuszczenie się zdrady małżeńskiej dochodzi do rażącego naruszenia zasady wierności małżeńskiej.

Zdradą jest nie tylko postępowanie jednego z małżonków wobec osoby trzeciej, które jest cudzołóstwem, polegającym na kontakcie fizycznym o charakterze seksualnym, ale także takie, które jedynie stwarza jego pozory lub w inny sposób wykracza poza granice przyjętej normalnie obyczajowości i przyzwoitości. Aby jakieś zachowanie uznać za zdradę, musi ono naruszać normy moralne i być przejawem rażącej nielojalności wobec współmałżonka.

Zdrada zawsze będzie powodem do rozwodu, jednakże pod warunkiem, że doprowadziła do trwałego i zupełnego rozkładu pożycia pomiędzy małżonkami. Musi więc być wyłączną przyczyną rozpadu związku. W takim przypadku, Sąd orzeknie, iż małżonek który się jej dopuścił ponosi wyłączną odpowiedzialność za klęskę Waszego małżeństwa, co rodzi ściśle określone skutki prawne…

Z kolei związek jednego z małżonków z innym partnerem w czasie trwania małżeństwa, lecz dopiero po wystąpieniu zupełnego i trwałego rozkładu pożycia między małżonkami, nie daje podstawy do przypisania mu winy za rozpad związku.

Jakie skutki wywołuje zdrada i uznanie małżonka za winnego rozkładu pożycia?

Zgodne z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, jeżeli jeden z małżonków został uznany za wyłącznie winnego rozkładu pożycia, wówczas jest on obowiązany do uiszczania alimentów na rzecz drugiego z nich, jeśli ten wystąpił z takim żądaniem. Warunkiem jest, jednak aby rozwód pociągnął za sobą istotne pogorszenie sytuacji materialnej małżonka niewinnego.

Co istotne:

• uprawniony nie musi się znajdować w stanie niedostatku,
• małżonek wyłącznie winny jest obowiązany przyczyniać się w odpowiednim zakresie do zaspokajania jego usprawiedliwionych potrzeb.

Uregulowanie takie wynika z faktu, iż gdyby nie doszło do rozwodu, małżonkowie mieliby prawo oczekiwania od siebie nawzajem wsparcia, a także pomocy materialnej. Stwierdzenie winy w rozkładzie pożycia stanowi podstawę do przyjęcia, że do rozwodu doszło w wyniku niezgodnych z zasadami moralnymi zachowań małżonka winnego. Mają one konsekwencje prawne właśnie w postaci obowiązku alimentacyjnego na rzecz małżonka niewinnego.

Wskazać trzeba, że w związku z tym, będziesz musiała udowodnić, że po rozwodzie masz sytuację materialną gorszą niż w małżeństwie, oraz, że to pogorszenie to ma charakter istotny, czyli odczuwalny. Nie oznacza to jednak aż niedostatku. Tym samym, możesz zaspokajać swoje usprawiedliwione potrzeby, a nawet potrzeby wyższego rzędu i to na poziomie wyższym niż przeciętny w społeczeństwie, ale jednocześnie na poziomie niższym niż dotychczas w małżeństwie.

Pojęcie „usprawiedliwionych potrzeb”, oraz „niedostatku” opisałem szeroko w artykule pt. „Alimenty oraz podział majątku po rozwodzie bez orzekania o winie”.

Reasumując – jeśli Twój mąż dopuści się zdrady, będziesz mogła doprowadzić do uznania go przez Sąd za wyłącznie winnego rozkładu pożycia małżeńskiego i w efekcie uzyskać obciążenie go na Twoją rzecz alimentami, oczywiście po spełnieniu opisanych powyżej warunków.

Czy zdrada wpływa na podział majątku wspólnego?

Jeśli liczysz na to, że dopuszczenie się przez męża zdrady i uznanie go przez Sąd za wyłącznie winnego rozpadu Waszego małżeństwa, wpłynie na korzystny dla Ciebie podział majątku wspólnego przez Sąd, w efekcie czego uzyskasz jego większą część, to niestety głęboko się mylisz! Stopień winy w rozkładzie pożycia nie ma żadnego znaczenia dla zasad podziału wspólnego majątku małżonków. Oznacza to, iż przebiega on dokładnie tak samo, niezależnie od tego, kto ponosi winę z tego tytułu.

Skoro wyjaśniliśmy już tę kwestię, przejdźmy do następnej –

W jaki sposób możesz się zabezpieczyć na wypadek zdrady męża?

Jedynym sposobem, w jaki możesz się zabezpieczyć na wypadek zdrady męża jest ustanowienie pomiędzy Wami rozdzielności majątkowej.

Co to jest rozdzielność majątkowa?

Rozdzielność majątkowa oznacza taki ustrój majątkowy panujący pomiędzy małżonkami, w którym istnieją dwa, całkowicie odrębne i niezależne majątki każdego z nich. Oznacza to zachowanie przez współmałżonków w wyłącznym posiadaniu zarówno składników majątku, który został nabyty przed ślubem, jak i tego który został nabyty później, a więc w trakcie trwania związku małżeńskiego, oczywiście już po ustanowieniu rozdzielności.

Wskutek jej ustanowienia następuje wyłączenie wspólności majątkowej, która powstaje z mocy samego prawa z chwilą zawarcia pomiędzy stronami związku małżeńskiego. W jej miejsce powstaje rozdzielność, zaś każdy z małżonków sprawuje samodzielny zarząd swoimi aktywami. Tym samym, każdy z nich uzyskuje prawo do niezależnego dysponowania wszystkimi składnikami swojego majątku. Dzięki temu, dochody, jakie uzyskujesz z działalności gospodarczej, będą stanowiły Twój odrębny majątek, do którego mąż nie będzie miał żadnego prawa. W razie rozwodu, nie będzie on podlegał podziałowi pomiędzy Was.

Ustanowienie rozdzielności majątkowej w waszym przypadku może nastąpić poprzez zawarcie umowy majątkowej małżeńskiej, zwanej powszechnie „intercyzą”. W takim przypadku, majątek wspólny przestanie istnieć z dniem jej zwarcia.

Musisz pamiętać, że kontrakt tego rodzaju musi posiadać dla swej ważności formę aktu notarialnego. W razie jej niezachowania, umowa taka nie wywoła żadnych skutków prawnych.

Jeśli jednak nie chcesz wprowadzać rozdzielności majątkowej pomiędzy Was, wówczas pozostaje Ci w razie rozwodu, skorzystać z możliwości, jakie daje…

Ustalenie nierównych udziałów w majątku wspólnym

Zasadą jest, że małżonkowie mają równy udział w majątku wspólnym, a więc de facto po 50%. Tak też najczęściej przebiega jego podział po rozwodzie pomiędzy nimi. Odpowiada to bowiem normalnemu układowi jaki panuje w małżeństwie, w którym dorobek jest z reguły skutkiem wspólnych starań obojga partnerów, niezależnie od tego w jakiej skali się one przejawiają.

Z ważnych powodów, każdy z małżonków może żądać, ażeby ustalenie udziałów w majątku wspólnym nastąpiło z uwzględnieniem stopnia, w którym każdy z nich przyczynił się do jego powstania. Następuje to poprzez ustalenie nierównych udziałów w majątku wspólnym. Jest to jednak dopuszczalne tylko i wyłącznie z ważnych przyczyn.

Dodać trzeba, iż przy ocenie, w jakim stopniu każdy z małżonków przyczynił się do powstania majątku wspólnego, uwzględnia się także nakład osobistej pracy przy wychowaniu dzieci i we wspólnym gospodarstwie domowym.

Kodeks rodzinny i opiekuńczy nie precyzuje, czym są wspomniane „ważne powody”. Przyjmuje się, że są to względy natury etycznej, które sprawiają, że w danych okolicznościach równość udziałów małżonków w majątku wspólnym byłaby wyraźnie sprzeczna z zasadami współżycia społecznego. Inaczej rzecz ujmując, „ważne powody” są okolicznościami, które oceniane z punktu widzenia zasad współżycia społecznego sprzeciwiają się przyznaniu jednemu z małżonków korzyści z tej części majątku wspólnego, do której powstania nie przyczynił się on w żadnym stopniu. Należy mieć przy tym na uwadze całokształt postępowania małżonków w czasie trwania wspólności majątkowej w zakresie wykonywania ciążących na nich obowiązków względem założonej rodziny.

Oznacza to, że opisywana instytucja nie może mieć zastosowania w każdym przypadku faktycznej nierówności przyczynienia się każdego z małżonków do powstania majątku wspólnego, lecz tylko w tych sytuacjach, gdy małżonek, przeciwko któremu skierowane jest żądanie ustalenia nierównego udziału, w sposób rażący lub uporczywy nie przyczyniał się do powstania dorobku stosownie do posiadanych sił i możliwości zarobkowych. W praktyce przesłankami tego rodzaju jest alkoholizm, narkomania, uprawianie hazardu, znęcanie się nad rodziną, umyślne nie podejmowanie pracy zarobkowej oraz lekkomyślne trwonienie majątku.

Jednak nawet wystąpienie jednego z tych przejawów nagannej postawy małżonka nie jest wystarczającą podstawą do ustalenia nierównych udziałów w majątku wspólnym. Do tego konieczne jest bowiem wykazanie, że jego naganne zachowanie pozostawało w związku przyczynowym z brakiem przyczyniania się do majątku wspólnego. I tu znowu spotykamy się ze zdradą!

Jeśli bowiem jedno z małżonków swoją ciężką pracą przyczyniało się do pomnożenia majątku wspólnego, drugie zaś dopuszczając się zdrady, trwoniło te zasoby na swojego nowego partnera, obrzucając go prezentami, wydając pieniądze na hulanki i wspólne wyjazdy, może to stanowić wystarczającą przesłankę do ustalenia przez Sąd nierównych udziałów w majątku wspólnym.

Podkreślić z całą mocą trzeba, że przesłanką do ustalenia nierównych udziałów w majątku wspólnym nie jest jedynie osiąganie niższych dochodów przez jednego z małżonków, a więc sytuacja, w której jeden z nich ma bardzo wysokie dochody, zaś drugi zarabia niewielkie pieniądze, nawet jeżeli różnica ta jest wręcz drastyczna, jak to jest w Waszym przypadku.

Musisz przy tym wiedzieć, że przyczynienie się małżonków do powstania wspólnego majątku stanowią nie tylko ich działania prowadzące bezpośrednio do powiększenia jego substancji, ale także całokształt starań o założoną przez zawarcie małżeństwa rodzinę i odpowiednie zaspokajanie jej potrzeb. O stopniu tego przyczynienia nie decyduje więc wyłącznie wysokość zarobków lub innych dochodów osiąganych przez małżonków. Dla jego określenia ma znaczenie, czy posiadanymi zasobami gospodarują oni w sposób racjonalny, a w szczególności, czy lekkomyślnie ich nie trwonią.

Sama instytucja ustalenia nierównych udziałów nie ma charakteru „kary dodatkowej”, za spowodowanie rozpadu więzi małżeńskich, czy też za nieprawidłowe realizowane swych obowiązków wobec rodziny. Ma ona na celu jedynie zapobieżenie nieuzasadnionemu i nieusprawiedliwionemu korzystaniu z dorobku małżeńskiego przez osoby, które nie przyczyniły się do jego powstania w stopniu, w jakim można było od nich tego oczekiwać.

Tym samym, fakt orzeczenia rozwiązania małżeństwa z winy jednego z małżonków nie stanowi samoistnej podstawy do ustalenia przez Sąd nierównych udziałów w majątku wspólnym, jeśli jednocześnie postępowanie dowodowe nie wykaże, że bezpośrednim następstwem takiego zachowania nie było zmniejszenie udziału owego małżonka w wypracowywaniu wspólnego majątku dorobkowego.

W jaki sposób uzyskać nierówne udziały w majątku wspólnym?

Jeśli będziesz chciała uzyskać ustalenie nierównych udziałów w majątku wspólnym, niezbędne będzie wystąpienie przez Ciebie z takim wnioskiem w sprawie o podział majątku wspólnego. Należy go złożyć do Sądu rejonowego właściwego dla miejsca jego położenia.

We wniosku trzeba wskazać, w jaki sposób Sąd powinien ustalić nierówne udziały oraz sformułować odpowiednią propozycję podziału majątku. Konieczne jest dokładne uzasadnienie, jakie to okoliczności przemawiają za tym, iż udziały w majątku wspólnym powinny zostać podzielone w sposób inny niż po połowie. Sąd dokona ich weryfikacji podczas prowadzonego postępowania dowodowego. Po rozpoznaniu sprawy zostanie wydane postanowienie, na które przysługuje apelacja składana do Sądu okręgowego.

Autor: Kancelaria Piotr Kaczmarek i Partnerzy www.adwokatgd.pl